Een vergeten gemeenschap in het licht

Met zijn nieuwste werk De Toegoenezen. Kinderen van het kolonialisme brengt historicus Ewout van der Horst een vrijwel onbekend hoofdstuk uit de Nederlandse koloniale geschiedenis onder de aandacht. Het boek vertelt het verhaal van de Toegoenezen, een kleine Javaanse gemeenschap met Portugese wortels, die door de eeuwen heen een opmerkelijke reis maakte: van slavernij in de Portugese koloniën naar Java, via Nederlands-Indië en Nieuw-Guinea naar Suriname, en uiteindelijk naar Nederland.

De Toegoenezen stammen af van vrijgelaten slaafgemaakten van Portugese afkomst die zich vestigden in het dorp Toegoe op Java. Ze leefden daar eeuwenlang relatief geïsoleerd, spraken een vorm van Portugees en waren christelijk.

Tijdens de dekolonisatie van Nederlands-Indië na de Tweede Wereldoorlog werden de Toegoenezen, loyaal aan het Nederlandse gezag, steeds meer bedreigd door de onafhankelijkheidsstrijd. In de jaren 50 vluchtte de gemeenschap naar Nederlands-NieuwGuinea. Na de overdracht van Nieuw-Guinea aan Indonesië worden de Toegoenezen tijdelijk opgevangen in Nederland. In de periode 1963-1967 stuurt de Nederlandse overheid hen naar Suriname, waar ze op de vervallen plantage Slootwijk, in het district Commewijne, een landbouwexperiment moeten uitvoeren. Dit mislukt volledig.

Van der Horst, bekend van onder meer zijn boerderijbiografie over de IJsselhoeve Bissemshofstede in Marle, weet als geen ander hoe persoonlijke geschiedenissen kunnen bijdragen aan een breder historisch besef. Zijn werk kenmerkt zich door een toegankelijke stijl, een scherp oog voor detail en een sterke betrokkenheid bij vergeten of onderbelichte gemeenschappen.

In De Toegoenezen combineert hij gedegen historisch onderzoek met persoonlijke getuigenissen, waardoor het boek niet alleen informatief is, maar ook diep menselijk. De auteur weet de lezer te raken met verhalen over ontworteling, identiteit en veerkracht. Tegelijkertijd stelt hij scherpe vragen over de rol van de Nederlandse overheid, die de Toegoenezen onder meer als landbouwproefkonijnen naar een vervallen plantage in Suriname stuurde.

Wat dit boek bijzonder maakt, is de manier waarop het de doorwerking van koloniale besluitvorming in individuele levens zichtbaar maakt. Van der Horst schrijft met empathie en urgentie, zonder zijn wetenschappelijke distantie te verliezen. Zijn stijl is helder en toegankelijk, wat het boek geschikt maakt voor een breed publiek – van historici tot geïnteresseerde lezers in postkoloniale vraagstukken.

De publicatie komt op een moment waarop Nederland steeds kritischer kijkt naar zijn koloniale verleden. In dat licht is De Toegoenezen niet alleen een historisch werk, maar ook een bijdrage aan het maatschappelijke debat over erkenning en herstel. Het boek is een waardevolle aanvulling op het postkoloniale discours. Het boek is verschenen bij Uitgeverij WBOOKS